Avrupa'da doğal gaz 95 Euro'yu aştı: Depolar yüzde 71 dolu

Avrupa doğal gaz piyasasında arz endişeleri yeniden güçlenirken fiyatlar son iki haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Hollanda merkezli TTF piyasasında aralık vadeli doğal gaz kontratları 13 Kasım Cuma günü megavatsaat başına 95 Euro'nun üzerinde işlem gördü. Norveç'teki üretim kesintileri, Orta Doğu'daki sevkiyat riskleri ve yaklaşan soğuk hava dalgası fiyatları yukarı taşırken Avrupa'nın doğal gaz depolarındaki düşük doluluk oranları da endişeleri artırıyor.

Doğal gazda bir günde yüzde 9,4'lük sıçrama

Avrupa'da doğal gaz fiyatları, haftanın son işlem gününe sert yükselişin ardından başladı. TTF piyasasında aralık vadeli kontratlar 12 Kasım'da yüzde 9,4 değer kazanarak megavatsaat başına 94,81 Euro'dan kapandı.

13 Kasım sabahında fiyatlar 95 Euro seviyesini aşarak son iki haftanın en yüksek düzeylerinde işlem gördü. Böylece kasım ayının ilk haftasında gerileyen fiyatlar, arz endişelerinin yeniden güçlenmesiyle kayıplarının önemli bölümünü telafi etti.

Avrupa'da doğal gaz fiyatlarının yükselmesi, elektrik üreticileri ve enerji yoğun sanayi kuruluşlarının maliyetleri açısından da yeni bir baskı oluşturuyor.

Norveç'teki üretim kesintileri fiyatları etkiliyor

Avrupa'nın en önemli doğal gaz tedarikçilerinden Norveç'te yaşanan teknik sorunlar, piyasadaki arz endişelerini artırdı.

Troll ve Åsgard doğal gaz üretim tesislerindeki beklenmedik aksaklıklar nedeniyle Avrupa'ya yapılan sevkiyatlarda düşüş yaşandı.

11 Kasım'da Norveç'ten Avrupa'ya boru hatlarıyla gönderilen doğal gaz miktarı, geçen yılın aynı gününe göre yaklaşık yüzde 9,3 daha düşük gerçekleşti.

Üretim kesintilerinin ne kadar süreceğine ilişkin belirsizlik, özellikle kış aylarında artacak tüketimi karşılamak zorunda olan Avrupa ülkelerinde tedarik güvenliğini yeniden gündeme taşıdı.

Avrupa'nın doğal gaz depolarında 18 puanlık açık

Avrupa Birliği ülkelerinde doğal gaz depolarının doluluk oranı, 11 Kasım verilerine göre yüzde 71,3 seviyesinde bulunuyor.

Son beş yılın aynı dönemindeki ortalama doluluk oranı yaklaşık yüzde 89 düzeyindeydi. Böylece mevcut stok seviyesi tarihsel ortalamanın yaklaşık 17,7 puan altında kaldı.

Almanya'da durum daha dikkat çekici. Avrupa'nın en büyük doğal gaz depolama kapasitesine sahip ülkesinde doluluk oranı yüzde 57,7'ye kadar geriledi.

Hollanda'da depolar yüzde 62,2, Fransa'da yüzde 79,1 doluyken İtalya'da oran yüzde 87,9 seviyesinde bulunuyor.

Depolardaki düşük seviyeler hemen bir gaz kıtlığı yaşanacağı anlamına gelmiyor. Ancak soğuk havaların beklenenden uzun sürmesi veya yeni arz kesintilerinin yaşanması durumunda Avrupa'nın kullanabileceği stok tamponunun geçmiş yıllara göre daha sınırlı olduğunu gösteriyor.

17 Kasım'dan itibaren soğuk hava bekleniyor

Avrupa'da fiyatları etkileyen diğer önemli gelişme hava tahminleri oldu.

17 Kasım'dan itibaren kıtanın bazı bölgelerinde sıcaklıkların belirgin biçimde düşmesi bekleniyor. Kasım ayının son günleri ve aralık başında yeni soğuk hava dalgalarının etkili olabileceği tahmin ediliyor.

Hava sıcaklıklarının düşmesi, konutlarda ve iş yerlerinde ısınma amacıyla kullanılan doğal gaz miktarını artırabilir.

Stokların tarihsel ortalamanın altında bulunduğu bir dönemde tüketimin hızlanması, depolardan daha fazla gaz çekilmesini gerektirebilir. Bu durum, üretim ve ithalat kanallarında ilave aksaklık yaşanması hâlinde fiyatların yükselme riskini artırıyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki risk de fiyatlara yansıyor

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler, Avrupa'nın doğal gaz piyasasında yakından izlenmeye devam ediyor.

ABD ile İran arasındaki gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen enerji tankerlerinin güvenliğine ilişkin belirsizlikler, sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatları açısından risk oluşturuyor.

Avrupa, boru hatlarından sağladığı gazın yanı sıra deniz yoluyla ithal ettiği sıvılaştırılmış doğal gaza da önemli ölçüde bağımlı bulunuyor.

Bölgedeki sevkiyatların uzun süre aksaması veya taşıma maliyetlerinin artması, Avrupa'nın küresel LNG pazarındaki rekabetini zorlaştırabilir. Asya'daki alıcılarla aynı kargolar için rekabet edilmesi de fiyat baskısını artırabilecek etkenler arasında.

Türkiye'nin enerji maliyetleri etkilenebilir

Avrupa'daki doğal gaz fiyatlarının yükselmesi, Türkiye açısından da yakından takip edilmesi gereken bir gelişme.

Türkiye, doğal gaz ihtiyacını uzun vadeli boru hattı anlaşmaları, sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatı ve spot piyasa alımlarıyla karşılıyor.

Avrupa'daki TTF fiyatlarının yükselmesi, özellikle kısa vadeli gaz alımlarında ve küresel LNG fiyatlamasında Türkiye'nin ithalat maliyetlerini etkileyebilir. Bununla birlikte bütün ithalat sözleşmeleri aynı fiyatlama yöntemine bağlı olmadığı için Avrupa piyasasındaki artış Türkiye'ye birebir yansımıyor.

Küresel gaz fiyatlarındaki kalıcı yükseliş, enerji ithalat faturası, elektrik üretim maliyetleri ve sanayinin rekabet gücü üzerinde baskı oluşturabilir.

Ancak bu gelişme Türkiye'deki konut abonelerinin doğal gaz tarifelerine otomatik olarak zam yapılacağı anlamına gelmiyor. Yurt içindeki tarifeler ayrıca belirleniyor.

Avrupa piyasalarında önümüzdeki günlerin belirleyici unsurları, Norveç'teki üretimin normale dönme hızı, 17 Kasım'da başlaması beklenen soğuk hava ve doğal gaz depolarındaki tüketim temposu olacak.