Petrolde 3 dolarlık sıçramanın ardından sert fren

Küresel petrol piyasası, Orta Doğu'daki enerji altyapısına yönelik yeni tehditlerle diplomatik çözüm beklentileri arasında yön arıyor. Suudi Arabistan'ın petrol sevkiyatında kritik öneme sahip boru hattının hedef alındığı iddiası perşembe günü fiyatları hızla yükseltirken, cuma sabahı yeniden satışlar görüldü. ABD'de açıklanan stok verileri ve petrol üretimindeki artış da yükselişin kalıcılığını sorgulatıyor.

Brent petrol 95 dolara çekildi

13 Kasım Cuma sabahı Brent petrolün vadeli varil fiyatı 95,1-95,6 dolar aralığında, ABD Batı Teksas türü ham petrolü (WTI) ise 88,2-88,5 dolar çevresinde işlem gördü. Farklı veri sağlayıcılarının kotasyonlarında ve güncelleme saatlerinde küçük farklılıklar bulunuyor.

Petrol piyasasında asıl sert hareket bir önceki gün yaşandı. Brent petrol perşembe gününü 3,06 dolar ve yüzde 3,3 yükselişle 95,82 dolardan tamamladı. WTI ise 2,21 dolarlık artışla 88,74 dolara çıktı.

Cuma sabahındaki gerilemeye rağmen fiyatlar hâlâ Orta Doğu'daki sevkiyat risklerinden destek buluyor. Ancak son haftalarda yaşanan keskin fiyat hareketleri, petrol piyasasının diplomatik açıklamalara ve arz kesintisi haberlerine ne kadar duyarlı hâle geldiğini gösteriyor.

Günlük 4 milyon varillik petrol hattı risk altında

Yemen'deki Husiler, Suudi Arabistan'ın doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına bağlayan Doğu-Batı petrol boru hattındaki bir pompa istasyonunu hedef aldıklarını öne sürdü. Grup ayrıca Yanbu'daki bir petrol tesisine ve Riyad'daki Aramco binasına saldırı düzenlediğini iddia etti.

Suudi Arabistan öncülüğündeki askeri koalisyon ise Riyad ve ülkenin doğusunda iki insansız hava aracının düşürüldüğünü duyurdu. Boru hattında üretimi veya sevkiyatı etkileyen bir hasar oluştuğu henüz bağımsız kaynaklardan doğrulanmadı.

Söz konusu hat, Hürmüz Boğazı'ndaki kesintiler nedeniyle Suudi petrol ihracatının en önemli alternatif güzergâhlarından biri hâline geldi. Ülke bu hat üzerinden günlük yaklaşık 4 milyon varil petrolü Yanbu'ya yönlendiriyor. Bu miktar, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4'üne karşılık geliyor.

Dolayısıyla hattın faaliyetinin aksaması, yalnızca Suudi Arabistan'ın ihracatını değil, dünya petrol piyasasının mevcut arz dengesini de etkileyebilecek bir risk oluşturuyor.

Hürmüz'de dört tanker için patlama iddiası

Petrol piyasasındaki gerilimin diğer ayağı Hürmüz Boğazı. İran ordusu, çarşamba ve perşembe günleri toplam dört petrol tankerinin patlamalardan etkilendiğini açıkladı. Gemilerin uyarılara rağmen kısıtlı bölgelere girdiği ve deniz mayınlarına çarptığı öne sürüldü. Ancak dört gemiye ilişkin iddialar bağımsız kaynaklardan doğrulanamadı.

Bölgede başka güvenlik olayları da bildirildi. İngiltere'nin deniz ticareti güvenliğini izleyen birimi, Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında bir geminin kimliği belirlenemeyen bir cisimle vurulduğunu, makine dairesinde yangın çıktığını ve mürettebatın tahliye edildiğini duyurdu.

Hürmüz Boğazı, çatışmalar başlamadan önce dünya ham petrol ihracatının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir güzergâhtı. Boğazda sevkiyatın yeniden aksaması, nakliye ve sigorta maliyetlerini yükselterek petrolün alıcılara ulaşmasını zorlaştırabilir.

ABD stoklarında 4,7 milyon varillik sürpriz artış

Jeopolitik riskler fiyatları yukarı iterken ABD'den gelen stok verileri ters yönde baskı oluşturdu. 12 Kasım'da açıklanan verilere göre, 6 Kasım'da sona eren haftada ticari ham petrol stokları 4,7 milyon varil artarak 414,4 milyon varile ulaştı.

Piyasalarda stokların azalması bekleniyordu. Beklentinin tersine yaşanan artış, ABD petrol piyasasında kısa vadeli arz koşullarının gevşediğine işaret etti.

Benzin stokları 1,8 milyon varil, motorin ve kalorifer yakıtını da kapsayan distilat stokları 4,1 milyon varil yükseldi. ABD'nin günlük ham petrol üretimi ise yaklaşık 14 milyon varile ulaştı.

OPEC'in 11 Kasım tarihli aylık raporu da üretimdeki artışı ortaya koydu. OPEC+ ülkelerinin toplam ham petrol üretimi ekimde günlük 2,03 milyon varil artarak 41,23 milyon varile çıktı.

Bununla birlikte üretimin artması, petrolün tamamının uluslararası pazarlara sorunsuz ulaşabildiği anlamına gelmiyor. Özellikle Orta Doğu'daki nakliye engelleri, üretim kapasitesi ile fiili ihracat arasındaki farkı büyütebiliyor.

Petrolde kritik saat 12.00: Türkiye'de akaryakıt fiyatları ne olacak?

Petrol piyasasında bugün izlenecek gelişmelerden biri Uluslararası Enerji Ajansının kasım ayı petrol piyasası raporu olacak. Raporun Türkiye saatiyle 12.00'de yayımlanması planlanıyor. Küresel arz, talep ve stok görünümüne ilişkin yeni veriler, fiyatların yönü üzerinde etkili olabilir.

Türkiye açısından petrol fiyatlarındaki hareket, akaryakıt maliyetleri nedeniyle önem taşıyor. 12 Kasım'da benzinin litre fiyatına yaklaşık 3,40 liralık indirim uygulanırken, 14 Kasım'dan itibaren motorinde yaklaşık 4 liralık indirim bekleniyor.

Ancak petrol fiyatlarındaki son yükseliş, indirimlerin ardından akaryakıt maliyetlerinin yeniden artabileceği riskini gündemde tutuyor. Pompa fiyatları yalnızca ham petrolün varil fiyatına değil, işlenmiş ürün fiyatlarına, döviz kuruna ve vergi düzenlemelerine de bağlı.

Petrolde kısa vadeli yönü belirleyecek temel unsur, diplomatik temasların Hürmüz'de güvenli ve kesintisiz sevkiyata dönüşüp dönüşmeyeceği olacak. Suudi Arabistan'ın alternatif petrol hattında ciddi bir kesinti yaşanması ise fiyatlar açısından ek bir yukarı yönlü risk oluşturuyor.